Kansızlık Dikkate Alınmalı

Kansızlık toplumumuz da basit bir rahatsızlık olarak algılanıp, demir takviyesi ile geçiştirilmeye çalışılsa da Kansızlık dikkate alınmalı ve başka bir hastalığın habercisi olabilir gözüyle bakılarak, şüphe ile yaklaşılmalıdır.

Yani kansızlık problemi ile karşı karşıya kalındığın da hemen tedaviye başlanıp, bu sorun örtbas edilmemeli, kansızlığın nedenleri irdelenmelidir.Bu yapılamaz ise, siz kansızlık problemi ile savaşıp bu yönde tedavi görürseniz, neden olan diğer hastalık hala çözülmeyi bekliyor, belki de ilerliyor.Bu demek değildir ki bütün kansızlık problemlerinin altında bir sebep yatmaktadır.Fakat emin olmak gerekir.

Kansızlık, sorununa bir çok şey neden olabilir.Genel olarak kansızlık deyince vücudumuzda ki doku ve organlara oksijen ve gerekli maddelerin taşınmasını sağlayan hemoglobin sayılarında azalma akla gelmektedir.Bu azalmalar ile birlikte şikayetler baş gösteriyor. Uzmanlar, kansızlığın özellikle  üreme çağında ki kadınların hastalığı olarak düşünülerek hafife alınmaması gerektiğini, bu problemin daha ciddi yaklaşımlarla çözülmesi gerektiğini belirtiyor.Uzmanlara göre örnek verecek olursak, kansızlık tedavisi için belli ilaç kullanan kişilerin altta yatan sebepleri araştırmadıklarından ötürü, kişinin aslında kalın barsak kanseri nedeniyle bu şikayetlerinin olduğu ortaya çıkıyor. Acıbadem Bakırköy Gastroenteroloji ve Hepatoloji Uzmanı Doç. Dr. Murat Saruç bu durum hakkında şöyle söylüyor “ Kansızlık çoğunlukla bir hastalıkmış gibi görülüyor ve eksik olan demirin yerine konarak kansızlığın giderilmesine çalışılıyor. Kansızlık aslında bir bulgu. Vücudunuzda imdat isteyen bir duruma karşı açılan bir bayrak var ve tedavi ederek siz bu bayrağı yok etmeye çalışıyorsunuz ve artık imdat isteyemiyor. Hastaların da çok dikkatli olması ve doktorlarına kansızlıklarının nedenlerini sormaları gerekiyor. Kansızlık çoğunlukla masum sebeplerle ortaya çıkmıyor. Bu nedenle toplumun dikkatinin bu konuya çekilmesi gerekiyor.

 

Kansızlığın belirti ve bulguları neler?

 

Kansızlık  belirtileri şu şekilde; hızlı yorulma,vücutta kırgınlık,göğüste ağrı, nefes darlığı şeklindedir.Muayeneler esnasın da soluk cilt, kalp yetmezliği, nefes darlığı ve kalpte ritim bozukluğu gibi problemler öne çıkıyor.Doç. Dr. Saruç’a göre altta yatan sebepler de şu şekilde Doç. Dr. Saruç şu bilgileri aktarıyor: Dışkıda kan görülmesi, kahve telvesi şeklinde kusma, siyah dışkılama, ishal, dilde yara, sinir sistemini ilgilendiren belirtiler, eklem ağrıları, kolay kanama, kabızlık, karın ağrısı, kilo kaybı, bulantı bu belirtiler arasında yer alıyor. Ayrıca, hastanın kullandığı ağrı kesiciler, diğer ilaçlar ve geçirdiği ameliyatlar da bize ek bilgi sağlayabiliyor.

 

Kansızlık probleminin en sık rastlanan nedenleri arasında demir eksikliği gelmektedir.Üreme çağında ki kadınlarda da en sık görülme nedeni demir eksikliği.Diğer nedenler hakkında Doç. Dr. Saruç şunları bildiriyor “Adet kanamalarında çok miktarda kan kaybedilmesi asıl nedeni oluşturuyor. Bundan başka mide- barsak sisteminin hastalıklarında ve kanserlerinde de demir eksikliği sık görüldüğü için bu olasılığın da mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Mide ve oniki parmak barsağı ülserleri, gastrit, iltihabi barsak hastalıkları da en sık rastlanan nedenler arasında gözleniyor. Ağrı kesici kullanmak, demirden yoksun bir diyetle beslenmek, barsak parazitleri, demir emilim bozukluğuna neden olan barsak hastalıkları da demir eksikliğine ve kansızlığa yol açabilir.

 

Kansızlık dikkate alınmalı ve bütün olası nedenler değerlendirilmeli

 

Kansızlık teşhisi genellikle tam kan sayımı sonucu hemoglobin düzeyi ve kırmızı kan hücrelerinin sayı neticesinde rahatlıkla konulabiliyor. Daha da detaya inilerek kan hücrelerinin şekli araştırılıyor ve kansızlığın nedenleri belirlenmeye çalışılıyor. Kansızlık teşhisi konduğunda tüm olasılıklar değerlendirilmelidir. Örneğin çölyak hastası bir kişide demir eksikliği anemisi bulur ve onu tamamen glutensiz bir diyetle beslerseniz tamamen iyileştirebilirsiniz. Mide kanseri ya da kalın barsak kanseri bulursanız da erken teşhis edildiği taktirde tam tedavi edilerek o hastalıktan kurtulmak mümkün diye konuşan Doç. Dr. Saruç, bütün rahatsız kişilerin mide, ince ve kalın barsak incelemeleri ile bu bölgelerden kanamaya neden olabilen hastalıkları bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini belirtiyor.

Doç. Dr. Saruç, çoğu hekimin hastalığın detaylarına inmeden demir ilaçları ile bu sorunu çözmeye çalıştığını belirtiyor ve ekliyor “Demir eksikliği ve ona bağlı olarak ortaya çıkan kansızlık hastalığın kendisi değil işaretidir. Demir eksikliğini demir vererek tedavi etmeye çalışmak sireni açık olarak hastaneye hasta yetiştirmeye çalışan bir ambulansın sirenini kapatmak gibidir. Halbuki onun bir an önce hastaneye yetiştirilmesi sağlanmalıdır. Bu nedenle alarm dikkate alınarak hareket edilmeli. Öncelikle kansızlığa yol açan kaybın nedeni bulunmalı”

Çocuklar’da Kansızlık

Kansızlık, alyuvar ve hemoglobin yokluğundan kaynaklanmaktadır. Hemoglobin kana kırmızı rengi verir ve  yaşam kaynağı olan oksijeni tüm organlara taşır.

Bazen çocuklarda yaralanmalar sonucu kan kaybı veya genetik pıhtılaşma problemleri kansızlığa neden olabilir. Çocuklarda kansızlığın diğer nedenleri arasında kemik iliğinde yeterli sayıda alyuvar olmaması, hemolitik anemi diye adlandırılan eritrositlerin kısa ömürlü olması gösterilebilir.

Çocuklarda kansızlığa rastlamanın en yaygın nedeni demir eksikliğidir. Kanda demir eksikliği görülmesi sonucunda hemoglobin yapısında problem oluşur. Çocuklarda kansızlığın tipik göstergesi  özellikle tırnak altlarında gözün konjunktivasın da ve dudaklar da solgun bir renk olmasıdır.

Bununla birlikte,yorgunluk durumu,konsantrasyon eksikliği,halsizlik ve iştahsızlık görülebilir.Bu durumda doktora gidilmelidir.

Çocuklar da en sık görülen kansızlık belirtileri

  • Dudaklar, göz konjunktivasının ve tırnakların solgun renkli oluşu
  • Yorgunluk hissi
  • Yorgunluktan kaynaklanan nefes darlığı

Çocuklar da kansızlığın tespit edilebilmesi için en uygun yöntem kan testi yapılmasıdır.Burada dikkat edilmesi gereken şudur; rengi solgun görünen ve yorgunluk hissi yaşayan her çocukta kansızlık vardır denilemez.Bazı çocuklarda deri normalden daha kalın olduğu için,kanın kırmızılığı tenine yansımamaktadır.

Doktora gitmek lazım mı?

Eğer çocuklarda kansızlıktan şüphe ediyorsanız mutlaka bir doktora başvurmalısınız.Kansızlık başka bir hastalığın da belirtisi olabilmektedir.

Doktor ne yapar?

Kan testi yapılır ve doktorunuz bu kan testine göre kansızlık teşhisi koyar yada koymaz.

Kansızlık görüldü ise ve bunun nedeni demir eksikliği ise,doktorunuz damla,şurup veya tablet şeklinde demir vitamini takviyesi verir.

Çocuklar da kansızlığın önlenmesi amacıyla yenidoğan bebekler eğer erken doğmuş ise veya yalnızca anne sütü ile besleniyorsa koruyucu damla olarak demir takviye edilebilir.

Çocuğunuz da kansızlık var ise siz ne yapabilirsiniz?

Yediklerinizde demir vitaminini olup olmadığına dikkat edin.Kırmızı et,sakatat,yumurta sarısı,koyu yeşil yapraklı sebzeler ve fındık-fıstık demir yönünden oldukça zengin besinlerdir.C vitamini alırsanız demir vitamininin emilimini kolaylaştırırsınız.Bu nedenle çocuklarınıza hergün düzenli olarak mandalina,portakal yedirmelisiniz.

Kansızlık Hakkında Bilgiler

Kansızlık nedir?

Kırmızı kan hücrelerinin (Alyuvarlar) azalması ile birlikte,vücuda yeterince oksijen taşınmaz.Bu durumda kansızlık gelişir.Kanda hemoglobin ve kana kırmızı rengi veren protein eksikliği görülebilir.Kansızlık her 10 kişiden birini etkileyen bir durumdur.

Kansızlık Belirtileri

Genel olarak kişilerin kendini sürekli yorgun hissetmeleri kansızlık belirtisi olabilir.Hafıza ve duygudurum bozuklukları da kansızlık belirtisi olabilir.Diğer belirtileri;

  • Zayıflık
  • Baş dönmesi
  • Soluk Cilt

Kalp ile ilgili Belirtileri

Kansızlığı olan kişiler, kanlarında daha az oksijen taşındığı için, diğer organlarına kan pompalamak için daha çok çalışmaları gerekmektedir.Kansızlığın,kardiyak belirtileri; anormal kalp ritmi,nefes darlığı ve göğüs ağrısıdır.

Çocuklarda kansızlık

Hamileliğin erken dönemlerin de yeterince demir vitamini alınmadığında genellikle 2li yaşlar da her 7 çocuktan 1inde demir eksikliğine bağlı kansızlık görülmektedir.Demir eksikliğine bağlı kansızlık çeken kişiler kil,toprak,buz ve nişasta yeme isteği duyarlar.Çocukların yılda birkez çocuk doktorlarına götürülüp,kansızlık testi yapılmalıdır.Çünkü çocuklarda kansızlık tedavi edilmez ise,beyin gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir.

Kansızlıkta risk faktörleri

Kansızlık kadınlar da ve kronik hastalığı olan kişilerde ciddi problem olabilir.Kadınlar adet dönemlerin de aşırı derecede kan kaybederler ise kansızlık baş gösterebilir.Gebelik kadınların kan hacimlerine etkili olduğundan kansızlık doğurabilir.Böbrek hastaları kırmızı kan hücreleri üretimi yapamadığından riskli olabilir. Demir, folat veya B12 vitamini düşük bir diyet de riski arttırmaktadır.Bazı kansızlık türleri kalıtsal olabilmektedir.

Gençlerde kansızlık

Evlatlarınız sürekli yorgun olduğundan söz ediyorsa kansızlık görülebilir.Gençlik yıllarında ani büyüme gerçekleştiğinden,demir eksikliği anemisi görülebilir.

Demir Eksikliği

Demir eksikliği kansızlık sebebidir.Bitkilerden alınan demir,kırmızı etden alınan demir kadar kolay absorbe edilemez.Çölyak hastalığı,crohn hastalığı olanlar ve hatta bypass ameliyatı olanları vücutları demir emilimi engelleyebilir.

  • Mandıra Ürünleri
  • Kalsiyum yönünden zengin besinler
  • Kalsiyum takviyesi
  • Antasitler
  • Kahve
  • Çay

Vitamin Eksikliği

Vücut kırmızı kan hücreleri üretimi için, B12 ve folik asite ihtiyaç duyar.Bu vitaminler kansızlık nedeni olabilir.Bağışıklık sisteminizi etkileyen hastalıklar veya sindirim sorunu oluşturan sorunlar vücudunuzun B12 emilimini olumsuz etkileyebilir. B12  vitaminini hayvansal gıdalardan ve kahvaltılık gevreklerden karşılamanız mümkündür. Folik asit için,yeşil yapraklı sebzeler,meyveler,kuru fasulye, ekmek ve makarna gibi gıdalardan faydalanılabilir.

Hastalıklar

Kronik hastalıklar ve enfeksiyon kansızlığı tetikleyen durumlar olabilir.Eğer ciddi kan kaybı var ise,demir eksikliğinden kaynaklanan kansızlık gelişebilir.

Kan Kaybından doğan kansızlık

Ağır adet, ülser, yaralanma veya ameliyat sonunda fazla miktarda kan kaybı demir eksikliği anemisi olmanıza neden olabilir. Ağır adet geçiren kadınların,her yıl düzenli olarak kanlarını kontrol etmeleri gerekmektedir.

Orak Hücre Anemisi

Orak hücreli anemi vücudun anormal hemoglobin üretmesine neden olan kalıtsal bir hastalıktır.Bu normalde yuvarlak olan alyuvarlar, burada oval şekildedir.Afrika ve İspanyada sıklıkla görülen orak hücreli alyuvarlar,vücuttaki kanın yeterli ve verimli şekilde taşınmasını engeller.

Tam Kan Sayımı

Tam kan sayımı testi, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri, trombosit ve hemoglobin seviyenizi kontrol eder. Aynı zamanda, ortalama boyutu, boyut olarak değişkenlik, ses ve kırmızı kan hücrelerinin hemoglobin konsantrasyonu gibi diğer faktörlerin kontrol edecektir. Eğer demir eksikliği anemisi varsa, kırmızı kan hücrelerinin normalden daha küçük olabilir.

Demir ve Gebelik

Gebe kadınların yaklaşık yarısında demir eksikliğine bağlı kansızlık vardır. Hamile kadınlar diyetlerine her gün yaklaşık 27 miligram demir ilave etmelidirler .

Kansızlığın nedenlerinin iyi araştırılması gerekir

Kansızlığın tedavi edilebilmesi için,öncelikle kansızlığın nedeninin çok iyi bilinmesi gerekir.Örneğin kansızlık demir eksikliğine bağlı ise,demirin yerine konulması mümkündür.Benzer durum B12 eksikliği ve folik asit eksikliği için de geçerlidir.B12 ve Folik Asit replasmanlarıyla,kan düzeylerini hemoglobin ve hemotoklit değerlerini normal düzeye getirmek mümkündür.

kansizlik-hemoglobinKansızlığı tedavi edebilmek için mutlaka nedenin iyi aydınlatılması gerekir.Kimi durumlarda bu durum ciddi kan hastalıklarına bağlı ise ona yönelik tedavi uygulamak gerekir.Örneğin bu bir Lösemi bulgusu ise,löseminin kendisinin tedavi edilmesi gerekir.
Kansızlık kimi durumlar da tekrarlayabilir.Özellikle bayanlar da adet kanamalarının ısrarla devam ediyor olması,sık doğumlar gibi sebepler,demir eksikliğini doğruca tedavi edip,eksik demiri yerine koyduktan sonra,kan düzeylerini yükseltseniz bile bir zaman sonra yeniden kansızlık sebebi olabilirler.Böyle durumlarda hastaların yakından izlenmesi ve demir depolarının asla boşalmaması sağlanmalıdır.

Doğru beslenme kan yapımını artırır

Doğru beslenildiği taktirde bir çok hastalığın önüne geçildiğini biliyoruz.Kan yapıcı vitaminler,ilaçlar alternatif olarak kullanılabilir fakat en doğrusu bunları besinlerden sağlamaktır.Şimdi bu detayları inceleyelim;
*Ispanak yemeği yaparken haşlandıktan sonra artan suyunu dökmeyin.Bu sayede bu arta kalan su içerisinde kalan demiri zayi etmemiş olursunuz.
*Makarna demir açısından zengin bir besindir.Makarnayıda haşladığınız suyu israf etmeden bu su ile birlikte tüketmeye bakın.
*Diyet programlarında olduğu üzere tüm sebzeleri haşlayıp yemeye çalışın.Sebzeler yarı çiğ olarak tüketilmeli ve kendi suyu ile pişirilmelidir.

* Tam takıllı köy ekmeği ülkemizde yeni yeni keşfedilmekte.Beyaz ekmek tüketmek yerine tam takıllı köy ekmeği veya yufka yenilmelidir.
*Yemeklerden hemen sonra içilen çay veya kahve vücudun demir emilimini engeller.Bu yüzden yemeklerden aldığınız tüm demir heba olmaktadır.Yemekten yaklaşık olarak 1-3 saat sonrasında çay içmek daha mantıklıdır.
*Konsantre meyve sularının çok bir etkisi yoktur.Bunun yerine taz meyve veya sebzelerin suyunu sıkarak içebilirsiniz.Bunun yanısıra sıktığınız meyve sularına ekstra şeker ilave etmeyin,meyvelerin içerisinde şeker yeterli olmaktadır.
*Ülkemizde çoğu insan yemek önüne gelir gelmez tuza sarılır.Yemeğin tadına bakmadan tuz dökülmemeli.Düşük tansiyon problemi olmadığı taktirde sebzelerin kendi bünyesindeki tuz yeterli gelmektedir.Yemeklerdeki tuzu azalttığınız zaman ortalama 1 hafta gibi bir süre sonra damak tadınız buna alışacaktır.Toplumumuzda 3 beyaz olarak nitelendirilen un,tuz ve şekerden olabildiğine uzak durun.
*Sabah kahvaltısından önce pekmez çeşitlerinden herhangi birini (üzüm,dut,keçiboynuzu vb.) bir çay bardağı kadar tüketin.Limon demir emilimini artırdığından pekmezin içerisine sıkılarak tüketilebilir.Pekmez tüketildiği ise,süt tüketimi birkaç saat ertelenmeli.

Hamilelikte kansızlık

Hamilelerde mutlaka demir takviyesinin yapılması gerekir.Çünkü hamile kişi sadece kendi için değil beslediği çocuğu için de demire gereksinim gösterir.Bu nedenle bir çok uzman,hamilelik döneminde mutlaka demir replasman tedavilerinin,yapılması gerektiğini söyler.
Folik asit takviyesinin de çocuğun gelişiminde,çok önemli bir rolü vardır.Bu nedenle hamilelerin,doktor kontrolünde,demir ve folik asit preparatlarını kullanmaları gerekir.Bu hem çocuğun hem de annenin sağlığı açısından kritiktir.
Özellikle hemoglobin değerinin 8 gr/dlnin altında olduğu durumlar,çocuğun gelişimi açısından son derece büyük bir rüsk taşımaktadır.Bu nedenle,hamilelerdeki hemoglobin değeri 8-10 gramın üzerinde olmalıdır.

Üşümek kansızlık nedeni mi?

Üşümek gerçekten kansızlığın bir bulgusu olabilir.Kanzlığa bağlı olup olmadığını anlamanın çok basit bir yolu var,basit bir tam kan sayımı yapılır ve hemoglobin,hemotoklit düzeylerine bakılır.Bunlar belirlenen cinsiyet ve yaş için normal değerlerin altında ise, söz konusu üşümenin,kansızlığa bağlı olduğunu söylemek mümkündür.

Onun dışında troid fonksiyon bozuklukları yani troidin olması gerekenden daha az çalıştığı durum üşüme nedeni olabilir.

Kansızlık teşhisi

Kansızlık tanısını,kan hastalıkları uzmanının koyması gerekmektedir.Malesef ülkemizde sınırlı sayıda kan hastalıkları uzmanı bulunmakta.Bu nedenle kimi zaman,iç hastalıkları uzmanları ya da çocuk hastalıkları uzmanları kansızlığın tanısını koymaktadır.

Tanının konulmasında yapılması gereken ilk ve en basit şey,tam kan sayımının görülmesidir.Hemoglobin,hemotoklit ve kırmızı küre değerlerinin düşük olması,yaş veya cinsiyet açısından belirlenen değerlerden daha düşük olması kansızlığı gösterir.

Ardından,kansızlığın nedenine yönelik birtakım tetkikler yapılması gerekir.Kırmızı kürelerin yaşam sürelerinin kısalması ile karakterize olan ve hemoliz denilen bir klinik durumda kansızlık nedenidir.Buna yönelik laboratuar testleri istenir.Bütün bu ayrıntılı testler sonrasında,tanıya ulaşmakta sıkıntı varsa,kemik iliği örneklemesi yapılabilir.Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi denilen yötem ile hem kemik iliğinin morfolojik yapısını hem de hücrelerin üzerindeki birtakım işaret değerlendirilerek,hastalığın nedenine yönelik bir değerlendirme yapmak gerekir.

Kan Yapan Yiyecekler

Demir eksikliği tedavisinde diyetin oldukça önemi vardır.Özellikle haftada en az iki defa kırmızı et yenilmelidir.Birtakım efsane yiyecekler vardır,hepimiz hatırlarız;Temel Reis.Ispanak demir yönünden zengindir fakat çiğ yenilmeyip,haşlandığında besin değeri azalır ve demir içeriğinde ciddi oranda kayıp olur.

Bunların dışında pekmez veya benzeri yiyecekler hakkında söylenenlerde çok doğru değildir.Bunların demir içerikleri çok yüksek değildir.Kısacası pekmezdeki demir içeriği,demir eksikliğini giderecek oranda değildir.

Anne ve babaların önerdiği dalak,karaciğer vb. besinlerin demir içerikleri iyidir fakat eğer bunlardan hoşlanmıyorsanız ,günümüzdeki çok basit demir preparatlarını kullanarak bunları yerine koyma şansı vardır.

Bunun dışında ülkemiz gibi taze meyve,sebze,kırmızı ete rahatlıkla ulaşabileceğimiz bir ortamda,ek besinlerin,vitamin preparatlarının,gelişigüzel yararı olmayacaktır.Serum demir ve ferritin düzeyi,folik asit değerleri normal olan birinde demir takviyesine gerek olmaz.

Bu nedenle sağlıklı beslenen bir kişide ek vitamin destekleri yararlı olmamaktadır.

Kansızlık Tedavisi

Kansızlığın tedavi edilebilmesi için,öncelikle kansızlığın nedenleri çok iyi bilinmesi gerekir.Örneğin,kansızlık demir eksikliğine bağlı ise,uygun bir demir tedavisi ile kansızlığın engellenmesi,demirin yerine konulması mümkündür.Benzer durum,B12 ve folik asit eksikliği içinde geçerlidir.B12 ve folik asit replasmanları ile,kan düzeylerini hemoglobin ve hemotoklit değerlerini normal düzeylere yükseltmek mümkündür.

Kansızlık tedavisinde başarıya ulaşmak için,mutlaka nedenin iyi aydınlatılmış olması gerekir.Kimi durumlarda eğer bu,ciddi kan hastalığına bağlı ise,ona yönelik tedavi uygulamak gerekir.Örneğin bu bir lösemi bulgusu ise,löseminin kendisinin tedavi edilmesi gerekir.

Kansızlık kimi durumlarda tekrarylayabilir.Bunlar içerisinde özellikle bayanlarda adet kanamalarının ısrarla devam ediyor olması,sık doğumlar gibi sebepler,eksik olan demiri yerine koysanız dahi bir zaman sonra yeniden kansızlık sebebi olabilirler.Böyle durumlarda hastaların yakınen izlenmesi,ve demir depolarının asla boşalmamasını sağlayacak şekilde akılcıl tedaviler uygulanması ve hemoglobin düzeyinin belli bir düzeyde tutulmaya çalışılması gerekir.